Sosyal Pediatri Derneği Aşı Platformu Çocukluk Çağı Aşı Uygulamaları

Ana Sayfa → Özel Durumlarda Aşılama → Biyolojik Ajan Tedavisi

Hastalık Modifiye Edici Biyolojik Ajan Tedavisi Alan Hastalarda Aşılama İçin Genel Öneriler

Kaynak: Sosyal Pediatri Derneği Hastalık Modifiye Edici Biyolojik Ajan Tedavisi Alan Hastalarda Aşılama İçin Genel Öneriler, 30 Ağustos 2026 · 8 bölüm · 2 tablo

PDF İndir

Hazırlayanlar

Emel GÜR, Filiz ORHON, Gonca KESKİNDEMİRCİ, Meltem DİNLEYİCİ, Meda KONDOLOT, Feyza KOÇ, Ahmet ERGİN

(Bu tablo Derneğimizin Bağışıklama Çalışma Grubu üyeleri tarafından Delphi Çalışması verilerine dayanılarak hazırlanmıştır)

Bu sayfa, Sosyal Pediatri Derneği Bağışıklama Çalışma Grubu'nun belgesinden (30 Ağustos 2026) aktarılmıştır; resmî metin PDF'tir.

Bölüm hızlı erişim

1Genel Bilgi 2Biyolojik Ajan Tedavisi Başlamadan Önce 3Biyolojik Ajan Tedavisi Sırasında 4Biyolojik Ajan Tedavisi Sonrası 5Biyolojik Ajana İn-utero Maruz Kalmış Bebekler 6Emzirme Döneminde Biyolojik Ajan Kullanan Annelerin Bebekleri 7Önemli Not 8Tablolar

1 · Genel Bilgi

Hastalık modifiye edici biyolojik ajanlar; sitokin veya B hücre ya da T hücreleri hedef alarak, inflamatuar yanıtı veya B hücre ya da T hücre yanıtını baskılar (Bkz. Tablo 1). Özellikle anti-TNF-α kullanan hastalarda tüberküloz, hepatit B ve suçiçeği enfeksiyonlarının reaktivasyon riskinin artması nedeniyle, tedavi öncesi bu enfeksiyonlar açısından taranmalıdır.

2 · Biyolojik Ajan Tedavisi Başlamadan Önce

Hastaya tüberkülin cilt testi (PPD) veya Interferon-Gamma Release Assays (IGRA) yapılır. Klinik ve epidemiyolojik bulgular temelinde akciğer grafisi değerlendirilir.
Serolojik olarak bağışıklık durumu kontrol edilmelidir (Kızamık IgG, Kızamıkçık IgG, Kabakulak IgG, Suçiçeği IgG, Anti-HBs, Anti-HAV IgG). Seronegatif bulunan hastaların ilgili aşıları biyolojik ajanla arasında yeterli süre bırakılarak uygulanmalıdır.
Biyolojik ajan tedavisi başlanacak hastaların ev halkına enfeksiyon riski konusunda danışmanlık yapılmalı ve yıllık mevsimsel inaktif influenza aşısı önerilmelidir.
Biyolojik ajan tedavisi planlanan hastalarda mümkünse tüm eksik aşılar tedavi öncesinde ve hastalık veya tedavisi nedeniyle kontrendike bir durum yoksa tamamlanmalıdır.

İnaktif Aşılar

İnaktif aşılar (yıllık mevsimsel influenza aşısı dahil) biyolojik ajanın başlamasından en az 2 hafta önce uygulanır (Kaynak: Narbutt JZ et al. Vaccines 2024;12:82).İstisna olarak; rituximab, belimumab gibi B hücre hedefli biyolojik ajanların kullanımı planlanıyorsa hem inaktif hem canlı aşılar tedaviye başlamadan en az 4 hafta önce uygulanmalıdır (Kaynak: Narbutt JZ et al. Vaccines 2024;12:82).
Biyolojik ajan tedavisi planlanan çocuklarda, yaşa ve önceki aşılanma durumuna göre KPA13, KPA20 ve PPA23 aşıları uygulama önerileri Tablo 2’de sunulmaktadır (özellikle "π" dipnotunu okuyunuz).

Eculizumab ve ravulizumab ile tedaviye başlamadan en az 2 hafta önce meningokoklara karşı aşılama tamamlanmış olmalıdır. Ancak meningokoklara karşı aşılı olmalarına rağmen Eculizumab ve ravulizumab alan hastalar invazif meningokok hastalığı riski altındadır. Bu nedenle tedavi süresince ve sonrasında immün yetmezlik düzelene kadar meningokok aşıları (MenACWY, MenB) rapel dozları (Bknz. Kompleman Eksiklikleri, Primer İmmün Yetmezliği Olan Çocuklar İçin Aşılama Önerileri ve antimikrobiyal profilaksi (genellikle penisilin profilaksisi) önerilmektedir (Kaynak: Mbaeyi SA ve diğ. MMWR Recomm Rep. 2020;69(9):1-41).

Zayıflatılmış Canlı Aşılar

Zayıflatılmış canlı aşılar biyolojik ajanın başlanmasından en az 4 hafta önce uygulanır (Kaynak: Narbutt JZ et al. Vaccines 2024;12:82).
Biyolojik ajan uygulanması planlanan hastalara, aşı bölgesinde en az 6 ay süre ile canlı basiller bulunduğundan BCG aşısı önerilmemektedir (Kaynak: Kobayashi I et al. Mod Rheumatol 2015;25(3):335-43).

3 · Biyolojik Ajan Tedavisi Sırasında

İnaktif Aşılar

Biyolojik ajan tedavisi sırasında inaktif aşılar aşı takvimine göre uygulanmalı, ertelenmemelidir.İstisna olarak; rituximab, belimumab gibi B hücre hedefli biyolojik ajanların kullanıldığı hastalarda hem inaktif (inaktif influenza aşısı hariç) hem de canlı aşılar tedavinin sonlanmasından en az 6 ay sonra uygulanmalıdır. Bu ajanları kullanan hastalarda tedavi sürecinde mevsimsel inaktif influenza aşısı önerilmelidir.
Biyolojik ajan tedavisi uygulanan çocuklarda, yaşa ve önceki aşılanma durumuna göre KPA13, KPA20 ve PPA23 aşıları uygulama önerileri Tablo 2’de sunulmaktadır (özellikle "π" dipnotunu okuyunuz).
Biyolojik ajanlar ile tedavi edilen çocuk hastalarda mevsimsel inaktif influenza aşısı kuvvetle önerilmektedir (Kaynak: Jansen MHA, et al. Ann Rheum Dis 2023;82:35–47).

Zayıflatılmış Canlı Aşılar

Biyolojik ajan tedavisi sırasında oluşan immün baskılanmanın yol açtığı aşı sonrası viremi ve enfeksiyon gelişme riski nedeniyle zayıflatılmış canlı aşılar uygulanmamalıdır.
KKK pekiştirme dozunun ve suçiçeği aşısının anti-TNF, anti-IL1 ve anti-IL6 tedavisi alanlarda uygulanabileceğini öne süren çalışmaların kanıt düzeyi düşük olup, vaka özelinde değerlendirilmelidir (Kaynak: Jansen MHA, et al. Ann Rheum Dis 2023;82:35-47).

4 · Biyolojik Ajan Tedavisi Sonrası

İnaktif Aşılar

Eksik inaktif aşıların biyolojik ajan tedavisi sonrası süre bırakmaksızın uygulanması önerilmektedir.İstisna olarak; rituximab, belimumab gibi B hücre hedefli biyolojik ajanların kullanıldığı hastalarda hem inaktif aşılar (inaktif influenza aşısı hariç), hem de canlı aşılar tedavinin sonlanmasından en az 6 ay sonra uygulanmalıdır. Bu ajanları kullanan hastalarda tedavi sürecinde mevsimsel inaktif influenza aşısı uygulanabilir.
Mevsimsel inaktif influenza aşısı mutlaka beklenmeden uygulanmalıdır.
Biyolojik ajan tedavisi sonrası yaşa ve önceki aşılanma durumuna göre KPA13, KPA20 ve PPA23 aşıları uygulama önerileri Tablo 2’de verilmiştir (özellikle "π" dipnotunu okuyunuz).
HPV aşısının 3 doz şeklinde ve 9 yaşından itibaren uygulanması önerilir.
Kontamine yarası olan ve son 6 ay içinde rituximab, belimumab gibi B hücre hedefli biyolojik ajan tedavisi almış hastalarda tetanos immünoglobulini uygulaması önerilmektedir (Kaynak: Jansen MHA, et al. Ann Rheum Dis 2023;82:35–47).

Zayıflatılmış Canlı Aşılar

Biyolojik ajan tedavisi sonlandırıldıktan sonra, zayıflatılmış canlı aşı uygulaması öncesi bırakılması gereken süre; ilacın türüne, dozuna, birlikte kullanılan diğer ilaçlara göre değişiklik göstermektedir.
Biyolojik ajan tedavisi bitiminden itibaren 3-12 ay arasında B hücrelerinin yeterli sayı ve işleve ulaştığı bildirilmektedir.
Adalimumab, certolizumab, golimumab, infliximab, ustekinumab kullananlarda zayıflatılmış canlı aşılar tedavinin sonlanmasından en az 3 ay sonra uygulanmalıdır.
Rituximab, belimumab gibi B hücre hedefli biyolojik ajanların kullanıldığı hastalarda hem inaktif (inaktif influenza aşısı hariç) hem de canlı aşılar tedavinin sonlanmasından en az 6 ay sonra uygulanmalıdır.
Uygulanan biyolojik ajanla ilgili son öneriler dikkate alınmalı ve canlı zayıflatılmış aşılar ile aşılamaya her hasta özelinde bireysel olarak karar verilmelidir.

5 · Biyolojik Ajana İn-utero Maruz Kalmış Bebekler

Biyolojik ajanlar, gebeliğin ikinci ve özellikle üçüncü trimesterinde plasentayı aktif olarak geçer ve yenidoğanda yaşamın ilk birkaç ayında hala tespit edilebilen kan seviyelerine neden olur.

İnaktif Aşılar

Annesi gebeliğinde biyolojik ajan kullanan bebeklere doğumdan sonra inaktif aşılar uygulanabilir.

Zayıflatılmış Canlı Aşılar

İn-utero dönemde bu tür biyolojik maddelere maruz kalan bebeklerde, in-utero son aldığı dozdan itibaren 12 ay ertelenmelidir.
Annesi gebeliğinde biyolojik ajan kullanan bebeklere rotavirüs aşısının uygulanması, bu hastalarda aşının güvenliğine ilişkin veriler yeterli olmadığı için önerilmez. Bazı yeni veriler rotavirüse karşı aşılamayı önermekle birlikte, risk / yarar oranı değerlendirilerek aşı kararı bireysel olarak verilmelidir (Kaynak: Schell TL et al. Inflammatory Bowel Diseases, 2025;31:1789–1796).
Fc bölgesi taşımayan sertolizumab pegol kısıtlı plasental geçiş özelliğine sahip olup bu ajanın tüm gebelik boyunca güvenle kullanılabileceği belirtilmektedir. Bu nedenle annesi gebeliğinde sertolizumab pegol kullanan bebeklerde doğumdan sonra süre bırakmaksızın zayıflatılmış canlı aşıların uygulanabileceği önerilmektedir.
Annesi gebeliği süresince biyolojik ajan kullanmış olan bebeklerde aşılama kararı verilirken o ajanla ilgili son öneriler mutlaka dikkate alınmalı ve aşılamaya her hasta özelinde bireysel olarak karar verilmelidir.
Doğum sonrası biyolojik ajan kullanmakta olan anne bebeklerine, immün baskılanmış birey ile temasta olduklarından oral poliovirüs aşısı uygulanması kesinlikle önerilmez (Kaynaklar: Beltagy A et al. Front Pharmacol 2021; 12: 621247; Russel MD et al. Rheumatology, 2023; 62: e48–e88 ve Gisbert JP & Chaparro M. J Crohns Colitis 2023;17(6):995-1009).

6 · Emzirme Döneminde Biyolojik Ajan Kullanan Annelerin Bebekleri

Emzirme kararı: Biyolojik ajanlar sıklıkla büyük molekül ağırlıklı olup oral alındıklarında emilimleri kısıtlıdır. Bu durum emziren annenin sütünden bebeğe biyolojik ajan geçişinin kısıtlı olmasına yol açar. Bu nedenle emziren annelerde biyolojik ajanlarla tedavi sırasında bebeklerin emzirilmeye devam edilebileceği bildirilmiştir.

Sertolizumab emziren annelerin anne sütünde tespit edilmemiştir.
İnfliximab, adalimumab, etanercept, vedolizumab ve ustekinumab anne sütüne düşük miktarlarda geçer. Bununla birlikte anne sütü ile geçen bu düşük miktarın emzirilen bebeklerde sistemik immünsüpresif bir etkiye yol açması beklenmemektedir.
Diğer IgG1 mAb'ler (belimumab, tocilizumab, secukinumab, ustekinumab) hakkındaki veriler yetersizdir.

Bebeğin Aşılanması:

Aşılar biyolojik ajanlarla tedavi edilen anneler tarafından emzirilen çocuklarda muhtemelen güvenlidir.
Emzirme döneminde biyolojik ajan tedavisi alan annelerin çocuklarına inaktif aşılar yapılabilir.
Emzirme döneminde biyolojik ajan tedavisi alan annelerin çocuklarına canlı zayıflatılmış aşı uygulanmasının riskini değerlendiren en son çalışmalarda canlı zayıflatılmış aşılarla ilgili herhangi bir ciddi olumsuz etki bulunmamıştır.

Emziren annelerde biyolojik ajan tedavisi sırasında; her bir ajanın bebeklerde anne sütü aracılı immün baskılanmaya etkisi, güncel kaynaklarla gözden geçirilerek, bebeğe canlı aşı uygulanmasının riski ve yararı vaka özelinde değerlendirilmelidir (Kaynaklar: Beltagy A et al. Front Pharmacol 2021; 12: 621247 ve Russel MD et al. Rheumatology, 2023; 62: e48–e88).

7 · Önemli Not

Biyolojik ajan tedavisi alan çocuk hastalarda ya da annesi gebeliği süresince biyolojik ajan kullanmış olan bebeklerde aşılama kararı verilirken, o ajanla ilgili son öneriler mutlaka dikkate alınmalı ve aşılamaya vaka özelinde bireysel olarak karar verilmelidir.

8 · Tablolar

Tablo 1: Hastalık Modifiye Edici Biyolojik Ajanların Sınıflandırılması


Sitokin hedefli	• Anti-TNF (infliximab, etanercept, adalimumab, golimumab, certolizumab) • Anti-IL-1 blokerleri (anakinra, kanakinumab, rilonacept) • Anti-IL-6R (tocilizumab, sarilumab) • Anti-IL17A (secukinumab, ixekizumab) • Anti-IL-17R (brodalumab) • Anti-IL23/IL-12 p40 (ustekinumab) • Anti-IL-23 p19 (risankizumab, guselkumab) • JAK inhibisyonu (tofacitinib, baricitinib) • Anti-IL-4R (dupilumab) • Anti-IL-5 (reslizumab, mepolizumab) • Anti-IL-5Rα (benralizumab) • Anti-C5 (eculizumab, ravulizumab)
B hücre hedefli	• Rituximab, belimumab, ofatumumab, obinutuzumab, ocrelizumab
T hücre hedefli	• Abatacept

Sitokin hedefli

• Anti-TNF (infliximab, etanercept, adalimumab, golimumab, certolizumab)

• Anti-IL-1 blokerleri (anakinra, kanakinumab, rilonacept)

• Anti-IL-6R (tocilizumab, sarilumab)

• Anti-IL17A (secukinumab, ixekizumab)

• Anti-IL-17R (brodalumab)

• Anti-IL23/IL-12 p40 (ustekinumab)

• Anti-IL-23 p19 (risankizumab, guselkumab)

• JAK inhibisyonu (tofacitinib, baricitinib)

• Anti-IL-4R (dupilumab)

• Anti-IL-5 (reslizumab, mepolizumab)

• Anti-IL-5Rα (benralizumab)

• Anti-C5 (eculizumab, ravulizumab)

B hücre hedefli

• Rituximab, belimumab, ofatumumab, obinutuzumab, ocrelizumab

T hücre hedefli

• Abatacept

Tablo 2: Özel Durumlarda^α KPA13, KPA20 ve PPA23 Aşılama Tablosu

Yaş	Önceki KPA13/KPA20/PPA23 aşılanma durumu	Aşı uygulama şeması
2-6 ay^§γ	Aşısız	8 hafta ara ile 3 doz KPA13/KPA20; 12.-15. ayda rapel doz KPA13/KPA20
	1 doz KPA13/KPA20 ile aşılı	Son dozdan 8 hafta sonra 2 doz KPA13/KPA20 (8 hafta ara ile); 12.-15. ayda rapel doz KPA13/KPA20
	2 doz KPA13/KPA20 ile aşılı	Son dozdan 8 hafta sonra 1 doz KPA13/KPA20; 12.-15. ayda rapel doz KPA13/KPA20
7-11 ay^§γ	Aşısız	8 hafta ara ile 2 doz KPA13/KPA20; ≥8 hafta sonra (12.-15. ayda) rapel doz KPA13/KPA20
	<7 ay 1-2 doz veya ≥7 ay 1 doz KPA13/KPA20 ile aşılı	Son dozdan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA13/KPA20; ≥8 hafta sonra (12.-15. ayda) rapel doz KPA13/KPA20
	<7 ay 3 doz veya ≥7 ay 2 doz KPA13/KPA20 ile aşılı	Son dozdan ≥8 hafta sonra (12.-15. ayda) rapel doz KPA13/KPA20
12-23 ay^γ	Aşısız	≥8 hafta ara ile 2 doz KPA13/KPA20
	<12 ay 1 doz KPA13/KPA20 ile aşılı	Son dozdan ≥8 hafta sonra 2 doz (≥8 hafta ara ile) KPA13/KPA20
	<12 ay 2-3 doz veya ≥12 ay 1 doz KPA13/KPA20 ile aşılı	Son dozdan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA13/KPA20
24-71 ay	<24 ay aşısız/eksik aşılı olup <3 doz KPA13 ile aşılı	Seçenek (1). Son dozdan ≥8 hafta sonra 2 doz KPA20 (≥8 hafta ara ile) Seçenek (2). Son dozdan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA13; ≥8 hafta sonra 1 doz KPA20 Seçenek (3). Son dozdan ≥8 hafta sonra 2 doz KPA13 (≥8 hafta ara ile); ≥8 hafta sonra 1 doz KPA20 Seçenek (4). Son dozdan ≥8 hafta sonra 2 doz KPA13 (≥8 hafta ara ile); ≥8 hafta sonra 1 doz PPA23^π
	<24 ay aşısız/eksik aşılı olup <3 doz KPA20 ile aşılı	Son dozdan ≥8 hafta sonra 2 doz KPA20 (≥8 hafta ara ile)
	<24 ay eksik aşılı olup 3 doz KPA13 ile aşılı	Seçenek (1). Son dozdan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA20 Seçenek (2). Son dozdan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA13; ≥8 hafta sonra 1 doz KPA20 Seçenek (3). Son dozdan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA13; ≥8 hafta sonra 1 doz PPA23^π
	<24 ay eksik aşılı olup 3 doz KPA20 ile aşılı	Son dozdan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA20
	KPA13 ile yaşına göre tam aşılı^¶	Seçenek (1). Son dozdan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA20 Seçenek (2). Son dozdan ≥8 hafta sonra 1 doz PPA23^π
	KPA20 ile yaşına göre tam aşılı^¶	Aşı gereksiz
72 ay-18 yaş	KPA13, KPA20 ve PPA23 uygulanmamış	Seçenek (1). 1 doz KPA20 Seçenek (2). 1 doz KPA13; ≥8 hafta sonra 1 doz KPA20 Seçenek (3). 1 doz KPA13; ≥8 hafta sonra 1 doz PPA23^π
	KPA13 ile tam aşılı^¶, KPA20 ve PPA23 uygulanmamış	Seçenek (1). Son KPA13 dozundan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA20 Seçenek (2). Son KPA13’den ≥8 hafta sonra 1 doz PPA23^π
	KPA13 ve en az 1 doz KPA20 ile tam aşılı, PPA23 uygulanmamış	Aşı gereksiz
	KPA20 ile tam aşılı^¶, KPA13 ve PPA23 uygulanmamış	Aşı gereksiz
	PPA23 uygulanmış, KPA13 ve KPA20 uygulanmamış	Seçenek (1). PPA23 dozundan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA20 Seçenek (2). PPA23^π dozundan ≥8 hafta sonra 1 doz KPA13

^α Özel durumlar; kronik kalp hastalığı, kronik akciğer hastalığı (orta persistan ve ağır persistan astım hastaları dâhil), kronik karaciğer hastalığı, diabetes mellitus, BOS kaçağı, kohlear implant, orak hücreli anemi ve diğer hemoglobinopatiler, fonksiyonel ya da anatomik aspleni, HIV enfeksiyonu, idame diyaliz tedavisi, kronik renal yetmezlik, nefrotik sendrom, immünsupresif ilaç tedavisi ve radyoterapi uygulanan hastalıklar, kanserler, lenfoma, lösemi, Hodgkin, solid organ transplantasyonu, konjenital ya da edinsel immün yetmezlikler

^§ <12 ay KPA primer dozları arası en az 4 hafta; primer ve rapel dozlar arası en az 8 hafta süre olmalıdır.

^γ <24 aylık KPA13 ile aşıları tamamlanan bebeklere son dozdan en az 8 hafta sonra (iki yaşın tamamlanması beklenmeden) KPA20 uygulanmalıdır. İlk iki yaşta KPA20 uygulanmamış olan bebeklere; 24 aylıkken ve son KPA13 dozundan 8 hafta sonra mutlaka KPA20 veya PPA23 uygulanmalıdır. Öncesinde en az bir doz KPA20 uygulanan bebeklerde 24 aylıkta KPA20 ya da PPA23 aşı dozuna gerek yoktur.

^π Yüksek riskli özel durumlarda; 1. doz PPA23 aşısından 5 yıl sonra 2. doz PPA23 veya KPA20 aşısı uygulanır. Öncesinde 1 doz KPA20 uygulanmışsa; PPA23 ve 5 yıl sonraki tekrarına gerek yoktur. (Yüksek riskli özel durumlar: Fonksiyonel ya da anatomik aspleni, orak hücreli anemi ve diğer hemoglobinopatiler, HIV enfeksiyonu, BOS kaçağı, idame diyaliz uygulanan kronik renal yetmezlik, nefrotik sendrom, immünsupresif ilaç tedavisi ve radyoterapi uygulanan hastalıklar, kanserler, lenfoma, lösemi, Hodgkin, solid organ transplantasyonu, konjenital ya da edinsel immün yetmezlikler).

^¶ KPA ile tam aşılı: 4 doz KPA ile rutin aşılama (2.,4.,6. ve 12. ay) veya 24-71 ay arasında iki ay ara ile 2 doz ya da 72ay-18 yaş arasında 1 doz uygulanmış olma durumu.

← Özel Durumlarda Aşılama Tüm rehberler

Geri